Tòa án cho phép Anthropic dùng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện AI — nhưng có điều kiện

Một thẩm phán liên bang Hoa Kỳ vừa ra phán quyết cho rằng việc công ty AI Anthropic sử dụng sách có bản quyền để huấn luyện mô hình ngôn ngữ là hợp pháp theo nguyên tắc fair use — tức sử dụng công trình có bản quyền trong một số trường hợp đặc biệt được luật bảo vệ. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong các vụ kiện bản quyền liên quan đến AI.

Những điểm chính của phán quyết

• Thẩm phán William Alsup ở Bắc California đánh giá rằng hoạt động huấn luyện AI của Anthropic mang tính “transformative” — tức là nó không sao chép nguyên xi tác phẩm, mà dùng tác phẩm như dữ liệu học để tạo ra những kết quả mới, khác biệt.

• Tuy nhiên, hành vi của Anthropic trong việc tải xuống hơn 7 triệu bản sách lậu từ các thư viện số “đen” để xây dựng thư viện nội bộ là không được bảo vệ theo fair use — tòa cho rằng đó là hành vi vi phạm bản quyền.

• Anthropic sau đó mua bản sao giấy hợp pháp, quét chúng và giữ bản sao số trong thư viện nội bộ — tòa đánh giá rằng việc chuyển đổi bản in sang bản số (print-to-digital) từ các bản sách hợp pháp có thể được xem là fair use trong một số trường hợp.

• Các tác giả kiện Anthropic vẫn có thể tiếp tục kiện về phần vi phạm do tải bản lậu — theo tòa, việc mua bản hợp pháp sau đó không miễn trừ trách nhiệm trước đó.

Ý nghĩa pháp lý & tác động tương lai

• Phán quyết này là một trong những lần đầu tiên tòa án xác định rõ ràng cách áp dụng nguyên tắc fair use trong kịch bản huấn luyện AI với tác phẩm có bản quyền.

• Nó mở ra tiền lệ rằng việc dùng tác phẩm có bản quyền để "dạy" AI có thể được bảo vệ, nếu mô hình thực sự chuyển tác phẩm cũ thành cái mới, không chỉ sao chép.

• Tuy nhiên, phán quyết cũng khẳng định rằng nguồn tài liệu phải hợp pháp — việc dùng tác phẩm từ nguồn lậu hoặc không rõ nguồn gốc vẫn bị xử lý theo bản quyền.

• Dự kiến Anthropic phải ra tòa vào tháng 12 để xác định mức bồi thường cho hành vi vi phạm bản lậu, nếu có.