Liệu AI “háu bộ nhớ” có giết chết khả năng nâng cấp RAM trên laptop?

Gần đây, tình trạng thiếu hụt RAM đang gây ra nhiều ồn ào trên thị trường PC — nhất là khi các trung tâm dữ liệu AI ngày càng mua gom bộ nhớ để phục vụ cho các mô hình AI lớn. Điều này trickle down (lan tỏa xuống phía người dùng) khiến RAM trở nên đắt đỏ và khó kiếm, tạo ra một bức tranh bất lợi cho những ai muốn nâng cấp laptop sau này.

RAM đắt và khó có lựa chọn nâng cấp

Nhiều laptop hiện đại — đặc biệt là máy mỏng nhẹ — đã được hàn chết RAM vào bo mạch, khiến người dùng không thể nâng cấp sau này. Điều này vốn đã là một hạn chế của thiết kế để giữ độ mỏng và tối ưu chi phí sản xuất. Nhưng tình trạng thiếu RAM và tăng giá làm vấn đề đó càng trở nên rõ rệt hơn.

Giá RAM đang tăng mạnh vì nhu cầu lớn từ các trung tâm AI và máy chủ — đây là những khách hàng “ăn RAM” lớn nhất hiện nay và sẵn sàng đặt mua trước nhiều năm để đảm bảo nguồn cung. Nhiều báo cáo cho thấy tình trạng này là một phần của cuộc khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu do AI gây ra, và giá RAM, cùng với SSD, đang tăng mạnh và khó dự đoán.

Tác động cụ thể đối với người dùng laptop

Với những ai chỉ sử dụng laptop cho tác vụ nhẹ như duyệt web, xem YouTube hay làm việc văn phòng, **thị trường RAM đắt đỏ có thể chỉ khiến bạn phải trả thêm 50–100 USD cho cấu hình bạn muốn. Nhưng với người dùng có nhu cầu cao hơn — ví dụ dựng video, xử lý ảnh, hay chạy các tác vụ AI — thì chỉ có 8 GB RAM cố định sẽ nhanh chóng trở thành nút thắt cổ chai.

Thật ra, tình trạng nâng cấp khó đã tồn tại từ lâu ở laptop hiện đại. Nhưng giá RAM tăng và khả năng cung cấp bị thắt chặt càng làm người dùng thấy rõ hơn nhược điểm của thiết kế không nâng cấp được. Bạn có 2 lựa chọn:

• Chấp nhận trả thêm tiền mua laptop có cấu hình cao hơn ngay từ đầu;

• Hoặc chấp nhận thường xuyên xuống cấp hiệu năng khi dùng lâu mà không thể nâng RAM sau này.

Một số trường hợp ngoại lệ

Không phải tất cả laptop đều bị khóa RAM. Có những dòng như Framework — vốn nổi tiếng với thiết kế modular, cho phép người dùng tự do nâng cấp linh kiện — vẫn giữ được tính linh hoạt này. Điều đó cho thấy việc nâng cấp vẫn là điều có giá trị nếu nhà sản xuất giữ thiết kế mở.

Tóm lại: AI có “giết” khả năng nâng cấp laptop không?

Không chính xác là AI “giết chết” hoàn toàn khả năng nâng cấp laptop, nhưng cơn khát RAM của ngành AI khiến cho nguồn RAM cho thị trường tiêu dùng trở nên khan hiếm và đắt đỏ — điều này gián tiếp khiến các nhà sản xuất ít chú trọng đến việc thiết kế laptop có thể nâng cấp được RAM sau này.

Thay vì nhìn nhận đây là một cuộc tấn công trực tiếp của AI, thì nên hiểu rằng AI đã kéo theo nhu cầu RAM cực lớn, khiến các công ty sản xuất RAM ưu tiên phục vụ các trung tâm dữ liệu (vì lợi nhuận cao hơn) thay vì thị trường laptop/laptop DIY. Kết quả là, người dùng phổ thông sẽ phải đối mặt với giá RAM cao hơn, ít lựa chọn nâng cấp hơn, và buộc phải mua cấu hình tốt ngay từ đầu nếu muốn laptop có tuổi thọ dài hơn.