Vì sao các startup AI đang bán cùng một lượng cổ phần nhưng với hai mức giá khác nhau

Khi cạnh tranh giữa các startup AI ngày càng gay gắt, nhà sáng lập và các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) đang sử dụng những cơ chế định giá mới để tạo ra hình ảnh thống trị thị trường.

Cho đến gần đây, những công ty được săn đón nhất thường huy động nhiều vòng vốn liên tiếp trong thời gian ngắn với mức định giá ngày càng tăng. Tuy nhiên, vì việc liên tục gọi vốn khiến nhà sáng lập mất tập trung khỏi việc xây dựng sản phẩm, các VC dẫn dắt vòng gọi vốn đã nghĩ ra một cấu trúc định giá mới, về cơ bản gộp hai chu kỳ gọi vốn riêng biệt thành một.

Một trong những vòng gọi vốn gần đây sử dụng mô hình này là Series A của Aaru. Startup nghiên cứu khách hàng tổng hợp (synthetic-customer research) này đã huy động vốn do Redpoint dẫn đầu. Theo The Wall Street Journal, Redpoint đã đầu tư phần lớn khoản tiền của mình ở mức định giá 450 triệu USD. Sau đó, Redpoint tiếp tục đầu tư một phần nhỏ hơn ở mức định giá 1 tỷ USD, và các VC khác tham gia ở mức giá 1 tỷ USD này, theo nguồn tin của chúng tôi. TechCrunch là đơn vị đầu tiên đưa tin về vòng gọi vốn của Aaru, bao gồm cả cấu trúc định giá nhiều tầng.

Cách tiếp cận này cho phép các startup hấp dẫn như Aaru tự gọi mình là “kỳ lân” — được định giá trên 1 tỷ USD — dù một phần đáng kể cổ phần được mua ở mức giá thấp hơn.

“Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang cực kỳ cạnh tranh giữa các quỹ đầu tư mạo hiểm để giành được thương vụ,” Jason Shuman, đối tác điều hành tại Primary Ventures, cho biết. “Nếu con số định giá công bố rất lớn, đó cũng là chiến lược tuyệt vời để khiến các VC khác e ngại khi đầu tư vào những công ty đứng thứ hai hoặc thứ ba.”

Mức định giá “tiêu đề” khổng lồ tạo ra hào quang của một người chiến thắng thị trường, dù mức giá trung bình mà VC dẫn đầu thực sự trả thấp hơn đáng kể.

Nhiều nhà đầu tư nói với TechCrunch rằng cho đến gần đây, họ chưa từng thấy một thương vụ nào mà nhà đầu tư dẫn đầu chia vốn của mình giữa hai mức định giá khác nhau trong cùng một vòng.

Wesley Chan, đồng sáng lập và đối tác quản lý tại FPV Ventures, cho rằng chiến thuật định giá này là dấu hiệu của hành vi giống bong bóng. “Bạn không thể bán cùng một sản phẩm với hai mức giá khác nhau. Chỉ có các hãng hàng không mới làm được điều đó,” ông nói.

Trong hầu hết trường hợp, nhà sáng lập thường đưa ra mức giá ưu đãi cho các VC hàng đầu vì sự tham gia của họ là tín hiệu thị trường mạnh mẽ, giúp thu hút nhân tài và vốn trong tương lai.

Nhưng vì những vòng gọi vốn này thường được đăng ký vượt mức (oversubscribed), các startup đã tìm ra cách xử lý nhu cầu dư thừa: thay vì từ chối nhà đầu tư quan tâm, họ cho phép tham gia ngay lập tức nhưng ở mức giá cao hơn đáng kể. Các nhà đầu tư này chấp nhận trả giá cao vì đó là cách duy nhất để có suất trong bảng vốn của một công ty đang “nóng”.

Một startup khác áp dụng giá ưu đãi cho nhà đầu tư dẫn đầu là Serval, startup AI trong lĩnh vực help desk CNTT, theo The Wall Street Journal. Trong khi mức giá thấp nhất mà Sequoia tham gia là ở định giá 400 triệu USD, Serval công bố vào tháng 12 rằng vòng Series B trị giá 75 triệu USD định giá công ty ở mức 1 tỷ USD.

Mặc dù mức định giá “tiêu đề” cao có thể giúp tuyển dụng nhân tài và thu hút khách hàng doanh nghiệp — những người có thể nhìn nhận công ty có vị thế thị trường mạnh hơn đối thủ — chiến lược này không phải không có rủi ro.

Dù định giá trung bình thực tế của các startup này thấp hơn 1 tỷ USD, họ sẽ phải huy động vòng tiếp theo ở mức cao hơn con số tiêu đề; nếu không, đó sẽ là một vòng down round gây bất lợi, Shuman cho biết.

Hiện các công ty này rất được săn đón, nhưng họ có thể đối mặt với những thách thức bất ngờ khiến việc biện minh cho mức định giá cao trở nên rất khó khăn. Trong một vòng down round, nhân viên và nhà sáng lập sẽ sở hữu tỷ lệ cổ phần thấp hơn; đồng thời có thể làm suy giảm niềm tin của đối tác, khách hàng, nhà đầu tư tương lai và ứng viên tiềm năng.

Jack Selby, giám đốc điều hành tại Thiel Capital và nhà sáng lập Copper Sky Capital, cảnh báo các nhà sáng lập rằng việc chạy theo định giá cực cao là một trò chơi nguy hiểm, nhắc đến cú “tái thiết thị trường” đau đớn năm 2022 như một lời cảnh tỉnh. “Nếu bạn đặt mình trên sợi dây cao đó, việc rơi xuống là rất dễ,” ông nói.