Trình quản lý gói Debian/Ubuntu không chỉ để cài đặt và gỡ bỏ phần mềm. Apt có thể làm được nhiều hơn những gì nhiều người dùng Linux thường biết. Với những lệnh phù hợp, apt trở thành một công cụ mạnh mẽ để quản lý hệ thống.

Tôi đã sử dụng các bản phân phối dựa trên Debian/Ubuntu trong nhiều thập kỷ. Chính vì vậy tôi khá quen thuộc với trình quản lý gói Apt. Công cụ dòng lệnh này rất dễ sử dụng và hiệu quả.

Mặc dù nhiều người chỉ sử dụng các lệnh cơ bản như cài đặt, xóa, cập nhật và nâng cấp, apt vẫn còn nhiều tính năng ít được biết đến. Dưới đây là một số lệnh hữu ích mà bạn nên biết.

---

1. apt list

Nếu bạn muốn biết gói nào có thể truy cập, cài đặt hoặc nâng cấp, bạn có thể sử dụng apt list.

Lệnh này sẽ hiển thị mọi gói có sẵn trong hệ thống, cho dù đã cài đặt hay chưa.

Một số tùy chọn hữu ích:

Liệt kê tất cả các gói đã cài đặt có thể nâng cấp.

Liệt kê tất cả các gói đã được cài đặt trên hệ thống.

---

2. apt purge

Khi bạn gỡ cài đặt một gói bằng:

chỉ phần mềm bị xóa, còn lại các file cấu hình, cache và dữ liệu liên quan.

Nếu bạn muốn xóa hoàn toàn ứng dụng và tất cả dữ liệu liên quan, hãy sử dụng:

Trong đó

<packagename> là tên của gói phần mềm.

---

3. apt search

Nếu bạn muốn kiểm tra một phần mềm có tồn tại trong kho apt hay không, bạn có thể dùng:

Lệnh này sẽ hiển thị các gói liên quan.

Tuy nhiên kết quả tìm kiếm có thể khá rộng. Nếu bạn chỉ muốn kết quả khớp chính xác, hãy dùng:

Lệnh này lọc kết quả để chỉ hiển thị những mục khớp chính xác với từ khóa.

---

4. apt show

Khi bạn muốn xem chi tiết về một gói phần mềm, hãy sử dụng:

Ví dụ:

Lệnh này hiển thị nhiều thông tin về gói như:

• tác giả

• kích thước tải xuống

• phụ thuộc

• kho phần mềm

• các gói xung đột

Điều này rất hữu ích khi bạn muốn kiểm tra gói trước khi cài đặt.

---

5. apt autoremove

Sau khi gỡ cài đặt một ứng dụng, hệ thống có thể còn lại các phụ thuộc không còn cần thiết.

Để xóa tất cả các gói dư thừa đó, sử dụng:

Lệnh này giúp giải phóng dung lượng và giữ hệ thống gọn gàng.

---

6. apt clean và apt autoclean

Apt lưu các tệp cài đặt trong bộ nhớ cache để giúp:

• khôi phục cài đặt

• xử lý phụ thuộc nhanh hơn

• cài đặt ngoại tuyến

• tăng tốc cài đặt

Tuy nhiên nếu ổ đĩa gần đầy, bạn có thể xóa cache bằng:

Hoặc:

Hai lệnh này giúp giải phóng dung lượng bằng cách xóa các gói không cần thiết trong bộ nhớ cache.

---

7. apt-mark

Đôi khi bạn không muốn một gói được nâng cấp, ví dụ khi bản cập nhật có thể gây lỗi.

Bạn có thể khóa gói đó bằng:

Để xem danh sách các gói bị giữ:

Nếu muốn bỏ khóa gói:

---

8. apt download

Bạn cũng có thể tải xuống gói mà không cài đặt.

Ví dụ:

Lệnh này tải file

.deb vào thư mục hiện tại.

Điều này rất hữu ích khi:

• cài đặt phần mềm trên máy không có internet

• chuẩn bị gói cho hệ thống cách ly mạng (air-gapped system)