Chuyển từ Windows 10 sang Linux: Hướng dẫn kỹ thuật chi tiết

Tác giả phuhien 23/01/2026 10 phút đọc

1. Chọn bản phân phối (Distro) phù hợp

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là chọn "hương vị" Linux phù hợp với trình độ kỹ thuật của bạn:

Linux Mint: Lựa chọn tốt nhất cho người dùng Windows vì giao diện rất giống với Windows 7/10.
Ubuntu: Bản phân phối phổ biến nhất thế giới, có cộng đồng hỗ trợ khổng lồ và tương thích phần cứng cực tốt.
Fedora: Dành cho những ai muốn trải nghiệm các công nghệ mới nhất trong thế giới mã nguồn mở.
Pop!_OS: Rất tốt cho người dùng laptop và các game thủ (đặc biệt là bản tích hợp sẵn driver Nvidia).

2. Chuẩn bị trước khi cài đặt (Sơ đồ kỹ thuật)

Sao lưu dữ liệu: Linux sử dụng hệ thống tệp tin khác (thường là Ext4 hoặc Btrfs) so với Windows (NTFS). Việc cài đặt thường yêu cầu định dạng lại ổ cứng, vì vậy hãy sao lưu mọi dữ liệu quan trọng ra ổ cứng ngoài hoặc đám mây.
Tạo Live USB: Sử dụng công cụ như Rufus hoặc BalenaEtcher để ghi tệp ISO của bản phân phối Linux lên một chiếc USB (tối thiểu 8GB).
Kiểm tra tính tương thích: Hầu hết các bản Linux hiện nay cho phép bạn khởi động từ USB ở chế độ "Live" để trải nghiệm thử mà không cần cài đặt. Hãy kiểm tra xem Wi-Fi, âm thanh và bàn phím có hoạt động tốt không.

3. Cấu hình BIOS/UEFI

Đây là rào cản kỹ thuật phổ biến nhất:

Secure Boot: Một số bản Linux yêu cầu bạn phải tắt Secure Boot trong BIOS để có thể khởi động từ USB. Tuy nhiên, Ubuntu và Fedora hiện nay đã hỗ trợ tốt tính năng này.
Fast Boot: Hãy tắt Fast Boot trong Windows và BIOS để đảm bảo Linux có thể truy cập vào các phân vùng ổ cứng một cách an toàn.

4. Quá trình cài đặt

Khi chạy bộ cài, bạn sẽ có hai lựa chọn chính:

Cài song song (Dual-boot): Cài Linux bên cạnh Windows 10. Bộ cài Linux sẽ tự động thu nhỏ phân vùng Windows để nhường chỗ.
Xóa sạch và cài mới (Clean Install): Xóa hoàn toàn Windows và biến máy tính thành một cỗ máy Linux thuần túy. Đây là lựa chọn tốt nhất nếu bạn muốn hiệu suất tối đa.

5. Tìm kiếm phần mềm thay thế (Alternatives)

Nhiều ứng dụng Windows sẽ không chạy trực tiếp trên Linux. Bạn cần tìm các lựa chọn thay thế:

Microsoft Office $\rightarrow$ LibreOffice hoặc Google Docs.
Adobe Photoshop $\rightarrow$ GIMP hoặc Krita.
Outlook $\rightarrow$ Thunderbird.
Trình duyệt: Chrome, Firefox và Edge đều có phiên bản chính thức trên Linux.

6. Chạy ứng dụng Windows trên Linux (Nâng cao)

Nếu bạn bắt buộc phải dùng một phần mềm Windows cụ thể:

WINE: Một lớp tương thích cho phép chạy nhiều ứng dụng Windows trực tiếp trên Linux.
Bottles: Một công cụ đồ họa giúp quản lý WINE dễ dàng hơn.
Steam (Proton): Nếu bạn là game thủ, tính năng Proton của Steam cho phép bạn chơi hàng nghìn tựa game Windows trên Linux với hiệu năng gần như tương đương.

Lời kết: Chuyển sang Linux không chỉ là thay đổi một hệ điều hành, mà là học một tư duy mới về quyền kiểm soát máy tính. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt kỹ thuật, bạn sẽ thấy Linux nhanh hơn, ổn định hơn và hoàn toàn thuộc về quyền sở hữu của bạn.