Cách kiểm soát khởi động Windows để tăng tốc máy tính

1. "Kẻ thù" thầm lặng của tốc độ

Nhiều phần mềm (như Spotify, Teams, trình duyệt, hay các công cụ cập nhật của hãng) tự động gán mình vào danh sách khởi động ngay khi cài đặt. Khi danh sách này quá dài, máy tính phải xử lý hàng chục tác vụ cùng lúc ngay khi bạn vừa nhấn nút nguồn, dẫn đến hiện tượng treo máy hoặc giật lag lúc mới vào màn hình Desktop.

2. Cách xử lý nhanh nhất: Task Manager

Đây là công cụ mạnh mẽ và dễ tiếp cận nhất trên Windows 10 và 11.

• Cách làm:

  1. Nhấn tổ hợp phím Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager.

  2. Chọn thẻ Startup (trên Windows 11 là biểu tượng đồng hồ đo tốc độ ở cột bên trái).

  3. Quan sát cột Startup impact: Windows sẽ đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng ứng dụng (High, Medium, Low).

  4. Hành động: Nhấp chuột phải vào các ứng dụng bạn không cần dùng ngay lập tức và chọn Disable (Vô hiệu hóa).

• Lưu ý: Bạn chỉ đang tắt tính năng tự khởi động, ứng dụng đó vẫn tồn tại và bạn vẫn có thể mở chúng thủ công khi cần.

3. Kiểm soát qua Settings (Windows 11)

Windows 11 cung cấp giao diện trực quan hơn cho người dùng phổ thông:

1. Mở Settings > Apps > Startup.

2. Gạt công tắc sang Off cho những ứng dụng không thiết yếu.

3. Ưu tiên tắt những mục có nhãn "High impact" để thấy sự khác biệt rõ rệt nhất.

4. Công cụ cho chuyên gia: Autoruns (Sysinternals)

Nếu bạn thấy máy vẫn chậm nhưng Task Manager không hiển thị thêm ứng dụng nào, có thể các tiến trình chạy ngầm đang ẩn nấp sâu hơn. PCWorld gợi ý sử dụng Autoruns — một công cụ miễn phí chính chủ từ Microsoft.

• Sức mạnh: Autoruns liệt kê mọi thứ: từ driver, tiện ích mở rộng trình duyệt, cho đến các tác vụ được lập lịch (Scheduled Tasks).

• Cảnh báo: Công cụ này rất mạnh mẽ. Bạn chỉ nên tắt những mục mà bạn chắc chắn biết nó là gì để tránh gây lỗi hệ thống.

5. Những mục "nên tắt" và "nên giữ"

• Nên tắt: Spotify, Steam, Discord, Cortana, iTunes Helper, các trình cập nhật của Adobe/Java/Google.

• Nên giữ: Driver âm thanh (Realtek), Driver đồ họa (Nvidia/AMD), các phần mềm bảo mật/Antivirus và các dịch vụ quan trọng của Windows.

Lời kết: Chỉ với vài giây thao tác trong Task Manager, bạn có thể cắt giảm đáng kể thời gian chờ đợi và giải phóng tài nguyên để máy tính tập trung vào những việc thực sự quan trọng. Đây là bước bảo trì máy tính cơ bản nhưng mang lại hiệu quả tức thì nhất.