Đã đến lúc chấm dứt kỷ nguyên xe hybrid cắm điện.

Trong nhiều năm, plug-in hybrid (PHEV) được xem là bước đệm hợp lý giữa xe động cơ đốt trong và xe điện thuần túy. Ý tưởng khá đơn giản: xe có thể chạy quãng ngắn bằng điện, nhưng vẫn có động cơ xăng dự phòng để tránh nỗi lo hết pin.

Cách tiếp cận này giúp các hãng xe đáp ứng quy định khí thải, đồng thời tạo cảm giác an tâm cho người tiêu dùng trong giai đoạn hạ tầng sạc còn hạn chế.

Nhưng dữ liệu thực tế kể một câu chuyện khác

Vấn đề nằm ở hành vi sử dụng. Dữ liệu từ hơn một triệu xe PHEV tại Đức — thu thập thông qua hệ thống đo lường trên xe — cho thấy đa số xe không được cắm sạc thường xuyên.

Khi không sạc, PHEV vận hành chủ yếu bằng động cơ xăng. Điều này khiến mức tiêu thụ nhiên liệu và khí thải CO₂ trong điều kiện thực tế cao hơn đáng kể so với các con số trong thử nghiệm tiêu chuẩn.

Nói cách khác, lợi ích môi trường mà PHEV hứa hẹn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc người dùng có chủ động cắm sạc hay không.

Thiết kế khiến vấn đề trầm trọng hơn

Pin trên PHEV thường khá nhỏ, chỉ đủ cho quãng đường điện ngắn. Nếu người dùng quên sạc hoặc không có điều kiện sạc thường xuyên, xe sẽ nhanh chóng chuyển sang chạy xăng.

Thêm vào đó, vì phải mang cả pin lẫn động cơ đốt trong, PHEV thường nặng hơn xe xăng truyền thống. Khi vận hành chủ yếu bằng xăng, trọng lượng tăng thêm này có thể khiến mức tiêu thụ nhiên liệu thậm chí còn cao hơn một số mẫu xe thông thường.

Câu hỏi về chính sách và trợ giá

Trong nhiều thị trường, PHEV từng nhận được ưu đãi thuế và trợ cấp tương tự xe điện. Tuy nhiên, nếu phần lớn xe không được sạc thường xuyên, hiệu quả giảm phát thải thực tế sẽ không đạt kỳ vọng chính sách.

Điều này làm dấy lên tranh luận: liệu có nên tiếp tục ưu đãi cho một công nghệ mà hiệu quả phụ thuộc quá nhiều vào hành vi người dùng?

Khi xe điện thuần túy ngày càng khả thi

Hạ tầng sạc đang mở rộng nhanh, chi phí pin giảm và tầm hoạt động của xe điện ngày càng tăng. Trong bối cảnh đó, lập luận cho rằng PHEV là “bước chuyển tiếp cần thiết” trở nên kém thuyết phục hơn.

Thay vì duy trì một giải pháp lai với hai hệ truyền động phức tạp, bài viết cho rằng ngành công nghiệp có thể nên tập trung trực tiếp vào xe điện thuần túy, nơi lợi ích môi trường rõ ràng và nhất quán hơn.

Kết luận

Plug-in hybrid từng đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu của quá trình điện hóa. Nhưng dữ liệu sử dụng thực tế cho thấy công nghệ này không luôn mang lại hiệu quả như mong đợi.

Khi thị trường và hạ tầng đã trưởng thành hơn, câu hỏi đặt ra không còn là “PHEV có hữu ích không?”, mà là: đã đến lúc rút phích cắm và tiến thẳng tới xe điện hoàn toàn hay chưa?