Từ nhập liệu đến chiến lược, trí tuệ nhân tạo đang định hình lại cách chúng ta làm thuế.

Trong khi mùa thuế hàng năm luôn là thời điểm căng thẳng với nhiều cá nhân và doanh nghiệp, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ tự động hóa hiện đang thay đổi cách chúng ta làm việc với thuế, từ việc chuẩn bị tài liệu đến khai báo cuối cùng. Công nghệ mới không chỉ giúp giảm bớt công việc thủ công mà còn mở ra khả năng phân tích dữ liệu nhanh hơn, giảm sai sót và tạo ra những công cụ hỗ trợ người nộp thuế và chuyên gia thuế hiệu quả hơn.

AI đang được áp dụng thế nào trong khai thuế

Tự động hóa các bước nhập dữ liệu

Các công ty phần mềm thuế lớn đã bắt đầu tích hợp AI vào quy trình nộp thuế của người dùng. Bằng cách sử dụng mô hình AI và công cụ nhận dạng tài liệu, người dùng có thể chụp ảnh mẫu đơn thuế hoặc tài liệu liên quan và để hệ thống tự động trích xuất và điền dữ liệu đúng chỗ trên tờ khai, thay vì phải gõ tay từng con số. Việc này giúp tiết kiệm thời gian và giảm nguy cơ sai sót do nhập liệu thủ công.

Phân tích và phát hiện lỗi

AI hiện có khả năng so sánh dữ liệu tài chính trong suốt năm với các quy định thuế hiện hành để phát hiện các “bất thường”, cảnh báo người dùng và đề xuất điều chỉnh trước khi tờ khai được nộp. Các công cụ này có thể giúp phát hiện lỗi phổ biến mà người nộp thuế thường gặp hoặc nhắc nhở về các khoản trừ thuế có thể bị bỏ sót.

Tăng cường hiệu quả cho chuyên gia thuế

Đối với các chuyên gia thuế và kế toán, AI mà điển hình là agentic AI – các hệ thống có thể tự học, tự xử lý quy trình phức tạp – giúp xem xét, rà soát và chuẩn bị tờ khai thuế nhanh hơn bằng cách thực thi các bước kiểm tra, phân loại, tổng hợp dữ liệu lặp đi lặp lại. Điều này giúp chuyên gia tập trung vào các phần cần ra quyết định chiến lược hơn thay vì thực hiện các công việc thủ công.

Lợi ích và hạn chế của AI trong kê khai thuế

Lợi ích

• Tiết kiệm thời gian: AI có thể tự động xử lý hàng loạt tài liệu, từ bảng lương đến thu nhập đầu tư, giúp giảm rất nhiều thời gian so với làm thủ công.

• Giảm sai sót: Công nghệ này có thể phát hiện lỗi nhập dữ liệu hoặc bất thường trong con số thuế, giúp người nộp thuế tránh bị phạt do sai sót không cố ý.

• Trợ lý “tư vấn nhanh”: Các mô hình ngôn ngữ AI hiện nay có thể trả lời câu hỏi liên quan tới thuế và các khoản khấu trừ theo cách dễ hiểu — hữu ích với người dùng ít kinh nghiệm.

Hạn chế

• Không thay thế hoàn toàn chuyên gia: Mặc dù AI rất hữu ích, nó không thể thay thế hoàn toàn chuyên gia thuế, đặc biệt trong các trường hợp phức tạp hoặc cần đánh giá luật thuế theo từng tình huống cụ thể. Nhiều chuyên gia lưu ý rằng AI nên được sử dụng cùng sự giám sát của con người để đảm bảo chính xác và tuân thủ pháp luật.

• Lo ngại về bảo mật: Việc sử dụng AI để xử lý dữ liệu thuế cá nhân hoặc doanh nghiệp đòi hỏi bảo mật cao nhằm tránh rò rỉ thông tin nhạy cảm.

Tác động tới tương lai

Trong khi AI đang dần trở thành công cụ đắc lực để hỗ trợ việc kê khai thuế mỗi năm, xu hướng này cũng gợi mở những câu hỏi lớn hơn về vai trò của công nghệ — ví dụ như liệu AI có thể tự động hoàn toàn quy trình thuế hay liệu các cơ quan thuế có áp dụng AI để tự động xử lý hồ sơ thuế của người nộp mà không cần sự can thiệp của họ. Các nhà phân tích nhận định rằng AI sẽ tiếp tục phát triển, nhưng vai trò của con người trong kiểm tra, quyết định cuối cùng và tư vấn chiến lược sẽ vẫn rất quan trọng.

Kết luận

AI và tự động hóa đang định hình lại cách chúng ta chuẩn bị và nộp thuế, từ việc giúp người dùng nhập dữ liệu nhanh hơn, giảm sai sót đến hỗ trợ chuyên gia thuế trong các bước phức tạp. Tuy nhiên, công nghệ này không thay thế hoàn toàn chuyên gia mà nên được xem là công cụ hỗ trợ, giúp người nộp thuế và kế toán làm việc hiệu quả hơn, tiết kiệm thời gian và giảm rủi ro trong mùa khai thuế.