Kỹ thuật xóa dữ liệu an toàn trên ổ cứng HDD và ổ cứng SSD

Việc xóa tệp tin thông thường hoặc định dạng (format) ổ đĩa không thực sự xóa sạch dữ liệu; chúng chỉ đánh dấu không gian đó là "trống" và dữ liệu vẫn có thể được khôi phục bằng phần mềm chuyên dụng. Để bảo mật tuyệt đối trước khi bán hoặc thanh lý thiết bị, bạn cần thực hiện các quy trình xóa sạch (Sanitize) chuyên sâu.

1. Sự khác biệt cốt lõi giữa HDD và SSD

Cơ chế lưu trữ khác nhau đòi hỏi các phương pháp xóa dữ liệu khác nhau:

• HDD (Ổ cơ): Dữ liệu được ghi từ tính trên các phiến đĩa. Để xóa sạch, bạn cần ghi đè (overwrite) dữ liệu ngẫu nhiên lên toàn bộ bề mặt đĩa nhiều lần.

• SSD (Ổ thể rắn): Sử dụng chip nhớ flash. Việc ghi đè liên tục không hiệu quả và gây hại cho tuổi thọ ổ đĩa. Thay vào đó, bạn cần sử dụng lệnh điều khiển phần sụn (firmware) để xả toàn bộ điện tích trong các ô nhớ.

2. Cách xóa an toàn cho ổ cứng HDD

Đối với ổ cứng truyền thống, phương pháp hiệu quả nhất là sử dụng các công cụ ghi đè dữ liệu.

• Sử dụng DBAN (Darik's Boot and Nuke): Đây là tiêu chuẩn vàng dành cho HDD.  Bạn tạo một USB khởi động chứa DBAN, khởi động máy từ USB này và chọn phương thức xóa (như DoD Short). Nó sẽ ghi đè dữ liệu lên toàn bộ ổ đĩa, khiến việc khôi phục là không thể. 

  undefined

   

• Sử dụng lệnh Format của Windows: Trong Windows 10 và 11, khi bạn thực hiện lệnh "Full Format" (không tích vào ô Quick Format), hệ thống sẽ thực hiện ghi đè số 0 lên toàn bộ ổ đĩa, đủ an toàn cho người dùng phổ thông.

3. Cách xóa an toàn cho ổ cứng SSD

Tuyệt đối không dùng các công cụ ghi đè của HDD cho SSD. Thay vào đó, hãy sử dụng tính năng Secure Erase.

• Sử dụng phần mềm của nhà sản xuất: Đây là cách an toàn và dễ nhất. Các hãng như Samsung (Magician), Crucial (Storage Executive), hay Western Digital (Dashboard) đều cung cấp công cụ "Secure Erase" chính thức cho sản phẩm của họ.  

  undefined

   

• Sử dụng tính năng Parted Magic: Một công cụ khởi động từ USB chuyên dụng có khả năng gửi lệnh ATA Secure Erase tới bộ điều khiển của SSD, yêu cầu nó xả sạch mọi ô nhớ trong vài giây.

4. Sử dụng tính năng Reset tích hợp của Windows

Nếu bạn muốn xóa sạch dữ liệu trên ổ đĩa hệ thống đang sử dụng:

1. Vào Settings > System > Recovery.

2. Chọn Reset this PC > Remove everything.

3. Quan trọng: Chọn Change settings và bật mục Clean data? sang Yes.

   • Windows sẽ thực hiện một quy trình dọn dẹp chuyên sâu thay vì chỉ xóa tệp, giúp ngăn chặn việc khôi phục dữ liệu sau khi cài lại máy.

5. Mã hóa: Giải pháp "Xóa tức thì"

Nếu ổ đĩa của bạn đã được mã hóa bằng BitLocker (Windows) hoặc FileVault (macOS) ngay từ đầu, việc xóa dữ liệu trở nên cực kỳ đơn giản:

• Bạn chỉ cần xóa khóa mã hóa (Encryption Key). Khi không có khóa, toàn bộ dữ liệu trên ổ đĩa trở thành những chuỗi ký tự ngẫu nhiên vô nghĩa mà không một phần mềm nào có thể giải mã được.

6. Tiêu hủy vật lý (Giải pháp cuối cùng)

Đối với các dữ liệu cực kỳ nhạy cảm và ổ đĩa không còn giá trị sử dụng:

• HDD: Tháo lớp vỏ và đập vỡ các phiến đĩa thủy tinh hoặc làm xước bề mặt đĩa kim loại.

• SSD: Cách duy nhất là phá hủy các chip nhớ flash trên bảng mạch bằng búa hoặc máy khoan.